TARKAN TEK

7 Ekim 2023 tarihinden itibaren dünyanın birçok ülke ve bölgesinde Filistin ve Gazze ile çeşitli şekilde dayanışma gösterileri gerçekleşmeye devam etmekle beraber Gazze adeta vicdanlı insanlar ve adalet arayanlar için bir sembol haline geldi. Gazze, Batılı hükümet ve medya elitlerinin blok halinde İsrail yanlısı tutum göstermelerine rağmen kendi halk tabanlarında aylardır yükselen eleştiriler ve sokak gösterileri ile gündemde kalmaya devam etti. Avrupa özelinde 2024 yılında yapılan hemen hemen bütün seçimlerde Filistin/Gazze konusu, başta Avrupa Parlamentosu, Fransa, İngiltere ve Avusturya ulusal seçimlerinde gündeme geldi ve özellikle Avusturya, Fransa ve İngiltere seçimlerinde savaş karşıtlarının ana gündem maddelerinden biri oldu.

Avrupa’daki Filistin yanlısı kişi ve gruplar genelde küçük sol partiler ile koalisyon halinde seçimlere girerken, Avusturya’da ise Liste Gaza (Gazze Listesi) adıyla bir çatı partisi, Avusturya’daki ulusal parlamento seçimlerine katılarak dünyada Gazze ile dayanışmada farklı bir protesto yapılanması ve siyaseti ortaya koymuştu. Liste Gaza partisi, Avusturya’daki savaş karşıtları ve Avusturya’daki Filistin dayanışması (PSÖ) ve destekçi birçok STK tarafından Haziran 2024 tarihinde kuruldu. Liste Gaza ekibinin büyük çoğunluğunu özellikle 7 Ekim 2023 tarihinden itibaren aylarca sürdürülen miting, yürüyüş ve yapılan sokak protestolarını organize eden aktivistlerden oluşmakla birlikte, partinin kurucu kadrosunda Avusturya solundan gelen tanınan kişiler, Müslümanlar, Yahudiler ve vicdan sahibi entelektüeller vardı.

Oy Pusulasında Liste Gaza

Avusturya’da bir siyasi parti veya bağımsız bir listenin parlamento seçimlerine katılabilmesi için bir önceki seçimde %4’lük seçim barajını aşması veya seçme hakkı olan kişilerden -seçim kurulu aracılığıyla- seçim destek beyannamesini alması gerekiyor. Liste Gaza Avusturya çapında bunu büyük oranda başardı ve istenilen imzaları toplayıp Avusturya’daki var olan 9 eyaletin 7’sinde oy pusulasında yer alan siyasi partiden biri olarak 29 Eylül 2024 tarihindeki seçimlere katılmayı hak kazandı.

Avusturya’nın 29 Eylül 2024 tarihindeki parlamento seçimlerine katılan Liste Gaza partisi oy pusulasında yer alan 11 siyasi partiden biri oldu. Parti isim olarak pusulada “Gazze Listesi: Soykırıma Karşı Ses Ver!” ismiyle seçime girdi. Avusturya gibi hem Holokost geçmişi olan hem de İsrail lobisinin çok güçlü olduğu bir ülkede yapılacak olan parlamento seçimlerindeki (5.500.000) oy pusulasında “Liste Gaza: Stimmen gegen den Völkermord” (Gazze Listesi: Soykırıma Karşı Ses Ver!) yazılması hem Avusturya demokrasisi için hem de bunu siyasete taşıyan Liste Gaza hareketi için önemli bir adım oldu. Partinin ana sloganları; tarafsızlık, barış ve adalet için Liste Gaza olarak belirlenmişti.

Parti programında öne çıkan maddeler;

1. Liste Gaza İsrail’i bir apartheid rejimi ve bir yerleşimci sömürgeci olarak tanımlar ve İsrail işgal ettiği Filistin topraklarını terk etmelidir.

2. Avusturya, kendi Anayasasına göre ‘tarafsız’[1] olmak zorundaydı  ama hükümet bu anayasa hükmünü hem Gazze hem de Ukrayna savaşında defalarca aşındırmıştı ve bundan vazgeçmeliydi. Özellikle İsrail’den yana tek yanlı politikası yanlıştı.

3. Avusturya Holokost geçmişi olan bir ülke idi bu sebeple soykırımın bir daha yaşanmasına engel olmalıydı.

4. Barışı savunmak, savaş politikalarına karşı çıkmak her halk için gerekliydi çünkü Avusturya’daki halkın vergileri ile savaşlar finanse edilmekteydi ve bu durum terk edilmelidir.

5. Avusturya’da nüfusun önemli bir kısmını oluşturan yabancılar ve özellikle Müslümanlara yönelik ayrımcı politikalar terk edilmelidir.

Parti’ye Yapılan Eleştiriler

Liste Gaza’nın seçimlere girmesini eleştirenlerin en önemli argümanları Gazze adıyla bir partinin Avusturya’da seçimlere girmesi ve Avusturya’daki sorunların bu partinin “öncelikli gündeminin olmaması” ve uluslararası bir konunun gündeme alınmasıydı. Bununla birlikte ana akım medya ve elitler partiyi antisemitik olmakla suçladılar. Ama bu argümanları dillendirenler, genelde partinin seçim programına bakmamış sadece hareketin ismine odaklanarak eleştiriler getirmişlerdi.

Medya ve siyasi elitler Liste Gaza’yı önce radikal gösterip kriminalize etme çabaları da sonuç vermedi. Oluşumun içerisinde farklı ideolojik pozisyon ve duruşa sahip geniş bir çevreden ekibin olması, karşıtlarının işlerini bu minvalde zorlaştırmıştı. Örneğin aday listesinde Yahudi adaylar vardı ve böyle olunca yapılan her antisemitizm suçlaması çok anlamsız kalmaktaydı ayrıca kadın adayların ilk sıralarda ve sayıca görünür olmaları harekete yapılacak olan birçok eleştiriyi bu bağlamda değersizleştirmekteydi.

Soykırıma Karşı El Kaldırmak

Liste Gaza sıfır bütçe ve sadece gönüllülerden oluşan ekibi ile seçimlere katılmıştı. Medya ile düzen partilerinin karalamalarına ve özellikle Müslüman cemaat ile sivil toplumun görmemezlikten gelmelerine rağmen 29 Eylül 2024 tarihinde yapılan parlamento seçimlerinde %0,4 civarında oy oranı ile yaklaşık 20.000 kişiden oy aldı. Bu oy oranı ile parti seçim barajından dolayı milletvekili çıkaramadı. Ama seçimlerde soykırımı gündem yapmış ve barış yanlısı alternatif bir siyasi hareket olarak Avusturya’da gündeme gelmiştir. Bununla birlikte seçim sonrasında Liste Gaza’nın program ve söylemleri birçok sivil toplum kuruluşu ve partinin gündemine bu şekilde girmiş oldu. 

Liste Gaza hareketi bir sokak hareketi olarak doğmuş, gerek Avusturya siyaseti gerek de dünya siyaseti için empati değeri yüksek bir soykırım ve savaş karşıtı bir siyasi oluşum olarak, dünyada “Gaza” ismiyle seçime giren ilk siyasi hareket olmuştur. Bu pratik ile gördüğümüz Gazze sadece bir bölgenin ismi olmaktan çıkmış barış ve adalet arayışındaki dünyada birçok harekete hem ilham kaynağı hem de bu hareketler için sembol haline gelmiştir. Partiler üstü ve sistem karşıtı bir protest hareket olarak yola çıkan Liste Gaza, birçok entelektüel ve uzmana göre Avusturya siyasetinde ilkesel olarak soykırım karşıtı olmayı ortaya koymakla birlikte Avusturya siyasetinde ‘tarafsızlık’ politikasını gündeme tekrar taşımış ve savaş karşıtı tavrıyla Avusturya siyasetinde önemli bir boşluğu doldurmuştur.

Dipnotlar:

[1] Avusturya 1955 devlet antlaşmasına anayasasında (Madde 1.1) ‘tarafsız’ (Neutralität) olmak zorunda. Bu nedenle Avusturya Anayasasına göre (Madde 1.2); Avusturya hiçbir askeri ittifaka katılmaz ve bir savaşı destekleyemez.

* Tarkan Tek, Yazar, Liste Gaza Yönetim Kurulu Üyesi ve insani yardım çalışanı.